De vrijheidslezing van Can Dundar, mijn beleving en ervaring. In november 2017 ben ik geweest bij de vrijheidslezing van de Turkse journalist Can Dundar. Hij werd ongeveer een jaar ervoor opgepakt samen met zijn collega Erdem Gül omdat ze een verhaal publiceerden over de steun van de Turkse regering aan de IS. Hier heeft hij in vermeld dat er wapens werden vervoerd naar Syrië. De Turkse regering heeft hem hierna opgepakt en Can Dundar heeft vervolgens maanden lang in de gevangenis gezeten als landverrader. Nadat hij vrij is gekomen is hij naar het buitenland gegaan voor vakantie. In tussentijd heeft zich er een couppoging plaats gevonden in Turkije, veel van zijn collega’s, journalisten, karikaturisten en meer zijn opgepakt. Volgens zijn omgeving was het niet een goed idee om terug te keren naar Turkije. Hij is vervolgens vanuit zijn verblijfplaats Spanje naar Duitsland afgereisd. Na een korte tijd was er zoals verwacht arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Dundar. Dundar is niet terug gegaan en is inmiddels al langer dan 10 maanden in Duitsland, sinds kort heeft de Turkse regering ook de interpol gevraagd voor samenwerking. Hoelang hij zich moet verschuilen is onbekend. Van gemeente Amsterdam heeft hij de zekerheid gekregen om niet opgepakt te worden en is op deze manier gekomen voor zijn lezing. Hij zit nu niet in de gevangenis maar ook op deze manier is zijn vrijheid ontnomen. 
 Niet alleen in Turkije maar ook in veel landen in het Midden-Oosten, Afrika maar ook landen in Europa zoals; Polen, Wit Rusland, Rusland maar ook Amerika is er een grote oorlog tegen de persvrijheid vanuit de regering van het land.
 Turkije is in theorie gezien een democratisch seculiere staat maar in de praktijk is dit lang niet zo. Sinds de komst van president Erdogan heerst er in de praktijk een absolute macht. De vrijheid in de media gaat achteruit, televisie programma’s, films, series, kranten, internet (o.a. twitter, facebook) alles wordt gecontroleerd en aangepast op de manier zoals Erdogan en zijn regering het wilt. Geen enkel land die zich verzet tegen al deze gebeuren. 
 Ieder jaar worden er tientallen mensen vermoord of zitten in de gevangenis, puur omdat zij hun mening hebben gegeven.
 De vrijheidslezing had als nut om mensen te informeren over dit gebeuren, het is al langer bekend dat dit gebeurt in de wereld, maar dit blijven doen zal de mensen oproepen om hier actief iets tegen te doen. Ik persoonlijk met mijn Turkse afkomst hoor de laatste paar jaar steeds vaker dingen hierover wat mij angstig maakt tegenover de stilte van de wereld. Wat nu in Turkije gebeurt kan zo ook in andere landen gebeuren. Zo is er ook een Nederlandse fotojournalist Bram Janssen (inmiddels al vrij) opgepakt in Turkije omdat hij foto’s maakte van de gaypride in Istanbul. Zo kunnen we ook terug denken aan de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs, wat er is gebeurt door een karikatuur dat is gepubliceerd. Voor sommige mensen was dit vrijheid van meningsuiting en voor anderen ging dit te ver. Er zijn dus ook mensen die weer anders denken als ik, maar wanneer gaat het te ver? Wanneer mag er iets gezegd worden en wanneer niet? In de toekomst wordt ons als designer ook gevraagd om dingen te bedenken en te maken. Moeten we dan echt rekening houden met de hele wereld en ons beperken? Ik wil me in de komende tijd meer verdiepen in dit onderwerp. Ook vanuit de kant van de mensen die vinden dat er een beperking zou moeten kunnen zijn in de media. Zelife B

Vrijheid van publicatie in beeldende kunst en design in Nederland. Als kunstenaar of designer zou je nu of in de toekomst de opdracht kunnen krijgen om beeld te publiceren, of persoonlijk iets willen publiceren. Dit doe je zoals jij dat wilt op je eigen manier maar dat gaat niet even makkelijk zoals je denkt. Je moet buiten je zelf ook nog eens rekening houden met andere mensen die het zullen zien. Personen kunnen zich ernstig beledigd voelen doordat ze zichzelf hierin (negatief) herkennen. Je kunt volgens sommige mensen te ver gaan in zin van geloofsovertuiging, ras, sekse, seksualiteit, politiek etc. 
Hoe ver kun je gaan in het publiceren van jouw beeld? Wat zijn de beperkingen hierin? Waar staan al deze regels? Om dit te bepalen zijn er in Nederland geen specifieke regels gemaakt voor design en kunst. In Duitsland is de kunstvrijheid vastgelegd in art. 5 lid 3 Grundgesetz. Wel zijn er in Nederland regels gemaakt over de vrijheid van meningsuiting, belediging, discriminatie, censuur in de grondwet. Ook staan er regels in de (arresten)EHRM, (arresten) EVRM en er zijn ook jurisprudenties uitspraken die door Nederlandse rechters zijn uitgesproken. Deze uitspraken worden vervolgens gebruikt als wet in een soort gelijke casus. Volgens de EHRM dragen kunstenaars bij aan uitwisselen van denkbeelden en meningen. Om die reden mogen ze niet mateloos beperkt worden in hun werk. Ze worden dus beschermd met mate. 
Kunst of design hoort aan ene kant ook schokkend te zijn of moet mensen prikkelen, de rechter zou in dit geval hier ook rekening mee moeten houden bij het beoordelen. Dit doen zij door de eerlijkheid van het werk maar ook ongevraagd bemoeienis van de kunstenaar of designer. Als het gaat om verheerlijking van bijvoorbeeld terrorisme of mensen roepen tot geweld, zou er wel een beperking plaats vinden, overdrijving en verdraaiing is niet toegestaan. Ook het is geloofsovertuiging een gevoelig onderwerp. Zo komen afbeeldingen, karikaturen in Nederland die verband hebben met de jodenvervolging eerder in de gevaarloze dan andere godsdiensten. De verklaring hiervoor ligt in de gevoeligheid van de maatschappij. Als het gaat om een kunstwerk of design dat tot het Europese erfgoed behoort dan krijgt de vrijheid van meningsuiting een groot gewicht. Het Nederlandse recht heeft geen specifieke grondrecht dat is gemaakt op vrijheid van kunst en design. De bescherming voor de kunstenaar zal moeten komen vanuit de wet van de vrijheid van meningsuiting, vastgelegd in art. 7 Grondwet. Rechters moeten bij beoordelen ook een weging maken en een waardering over de omstandigheden in het geval. Deze bedoelde afweging zou ten nadele van de kunstvrijheid kunnen uitvallen. Een karikatuur maken was bijvoorbeeld tot in de jaren zestig veel lastiger in Nederland, cartoonisten moesten te vaak rekening houden met te veel wetten, majesteitsschennis. Majesteitsschennis is het beledigen van de soeverein (koning, vorst). Het publiceren van karikaturen was dus niet makkelijk en er waren te veel grenzen. Sinds enkele tientallen jaren lijkt er meer plek te zijn voor spottende imitatie vooral wanneer deze als bijdrage leveren aan het maatschappelijk discussie. Kort samengevat zou volgens de Nederlandse en Europese wet meer ruimte moeten zijn voor fictie en overdrijving. Op die manier kan de grondrechtelijke vrijheid van kunst zijn vrijheid van meningsuiting doen. Zelife B.